NATO gemileri Boğaz'dan geçti

Kafkaslardaki Rusya-Gürcistan savaşının bölgede yarattığı hareketlilik dünden itibaren Türkiye'yi de etkilemeye başladı. Gürcistan'a yardım malzemesi taşıyan NATO'ya ait iki savaş gemisi dün İstanbul Boğazı'ndan geçiş yaptı. Sabah erken saatlerden itibaren kılavuz kaptan eşliğinde Ege Denizi'nden Çanakkale Boğazı'na giriş yapan İspanyol bayraklı "Almirante Don Juan Bordon" ile Alman bayraklı "FGS Luebeck" isimli iki savaş gemisi, İstanbul Boğazı'na giriş yaptı. Gemiler, Karadeniz'e doğru yol aldı.

ABD GEMİLERİ DE GEÇECEK

Yapılan ayarlamalar sonucunda, Boğazlar bölgesinden öncelikle İspanyol ve Alman savaş gemilerinin geçmesi uygun görüldü. Dünkü gemiler yüklerini Gürcistan'a boşaltıp, döndükten sonra, bu kez Ankara ABD savaş gemilerine geçiş izni verecek. ABD donanmasına ait Mcfaul adlı destroyeri ve USS Mount Whitney adlı gemiyi yardım malzemeleri ile yükleyerek, Gürcistan'a gönderecek. Gemiler halen Yunan limanları ya da deniz sahasında Ankara'nın "boğazlar geçişi için yeşil ışık yakmasını" bekliyorlar. Bu iki gemiye, yine ABD donanmasına ait "Dallas" adlı sahil koruma gemisi eşlik edecek. Türkiye'nin NATO'daki müttefikleri Gürcistan'a gönderecekleri yardımları için savaş gemilerini seçince, 45 bin tonluk tonaj sıkıntısından dolayı, devreye Montrö'nün kısıtlamaları giriyor. Dışişleri ve Genelkurmay başkanlığı yetkilileri de, bu kısıtlamalar nedeniyle tonaj hesabı yapıyorlar.

BATTANİYE VE MAMA

Gemiler, Rus bombardımanı nedeniyle sıkıntı içinde gürcülere binlerce battaniye, hijyen kiti, bebek maması ve çocuk bakım ihtiyacı götürüyor. USS Mount Whitney gemisinin ağırlığı 17 bin ton, USS McFaul ise 8400 ton. Dolayısıyla, Montrö'nün 45 bin ton sınırının çok altında kalıyorlar. Geçişleri de bu nedenle, Montrö'nün delinmesi anlamına gelmiyor. Amerika 3 gün önce Montrö anlaşması yüzünden Türk makamlarının engeline takıldıklarını açıklamıştı.

Kafkaslara silah yığınağı mı yapılıyor?

Amerika savaş gemilerinin Boğazlardan Karadeniz'e geçmesi farklı tartışmaları beraberinde getirdi. Amerika'nın gemide taşınan malzemelerin insani yardım malzemesi olduğunu açıklamasını inandırıcı bulmayan bazı uzmanlar, gemilerle Gürcistan'a silah sevkiyatı yapıldığını öne sürüyor. Kafkaslar'da güç dengesini kendi lehine çevirmek ve İran'ı kuzeyden de kuşatmak isteyen Amerika'nın bölgede askeri üsler inşa ettiği biliniyor. Öte yandan Montrö sözleşmesi çerçevesinde, Türk Boğazı'dan geçişine izin verilen savaş gemilerinin silah taşımaları konusunda bir kısıtlama bulunmuyor.

Montrö egemenliği Türkiye'ye verdi

Çanakkale-Marmara Denizi-İstanbul boğazı bölgesinin egemenliği 1936 yılında imzalanan ontrö anlaşması ile Türkiye'ye verilmiş durumda. Montrö anlaşmaası Karadeniz'e kıyısı olmayan ülkelerin, bu denize Boğaz bölgesi aracılığıyla savaş gemisi sokmasına kısıtlama getiriyor. Bu kısıtlamaya göre, Karadeniz'e kıyısı olmayan ülkeler, aynı anda Karadeniz'de toplam 45 bin tondan daha yüksek tonajda savaş gemisi bulunduramıyorlar. Montrö Anlaşması dönemin Türk Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras başkanlığındaki heyet tarafından imzalanmıştı.